Pilastry ? wielki poprzednik kolumn

Pilastry ? wielki poprzednik kolumn

Niewielu ludzi wie, że wielkim poprzednikiem kolumn były pilastry. Jak kształtowała się tradycja pilastrów, a następnie kolumn? Gdzie i jak rozpoczęła się umiejętność zdobienia ścian i całych budynków?

Pilastry

Pilastry wywodzą się ze starożytności. Stosowane były zazwyczaj w architekturze rzymskiej. Pilastry to elementy zdobnicze i konstrukcyjne osadzone na ścianie, ale wysunięte przed jej główną przestrzeń (przed tzw. lico ściany). Ich kształt oparty jest na półkolumnie i przypomina spłaszczoną kolumnę. Pilastry mogą stanowić obramowania otworów okiennych i drzwiowych. Stosowano także zwielokrotnione, ułożone w sposób malejący pilastry, tworzące wiązkę.

Powstanie kolumny

Kolumny powstały w starożytności. Początkowo kolumny były tylko elementem konstrukcyjnym ? drewnianymi balami, które podpierały elementy nośne. Kolumny, jakie znamy dzisiaj, czyli elementy ozdobne, zostały wyodrębnione z lizeny i pilastrów. Pilastry nabrały trójwymiarowego charakteru, przekształcając się w kolumny. To właśnie takie kolumny zdobią propyleje, stoa czy łuki triumfalne.

Ewolucja kolumny

Kolumny ewoluowały według pięciu porządków ? doryckiego, jońskiego, korynckiego, kompozytowego i toskańskiego. Ewolucja kolumny polegała głównie na przekształceniach w obrębie trzonu kolumny (jej środkowa część) i w obrębie głowicy kolumny (jej górna część, zwana także abakusem). Od najprostszego stylu doryckiego (odznaczał się surowością i wypukłością), do najbardziej zaawansowanego technicznie stylu korynckiego (smukła kolumna, rozbudowany abakus) zmieniło się wiele w kształcie i zdobieniu kolumny.

Pilastry dzisiaj

Dzisiaj, wielki poprzednik kolumny ? pilaster jest używany głównie, jako obramowanie otworów okiennych i drzwiowych. Być może, współczesne wzornictwo elewacyjne wykorzystuje pilastry nawet częściej niż kolumny. Jedno jest pewne ? zasadnicza funkcja, jaką spełniały pilastry nie uległa zmianie. Został jedynie umniejszony jej aspekt konstrukcyjny, szczególnie, jeśli chodzi o pilastry styropianowe.